Nagrobki stanowią miejsce spoczynku zmarłych, dlatego najczęściej są pięknie przyozdobione, dbają o to ich krewni. Zapalanie zniczy i pozostawienie kwiatów pozwala poczuć przynajmniej namiastkę bliskości z osobą, który nie ma już niestety na tym świecie. Pozostaje jednak na zawsze w pamięci. Wieloletnią tradycją jest gromadzenie się na cmentarzach i zapalanie na grobach zniczy. Pojawia się jednak pytanie, jakie ma to znaczenie. Wbrew pozorom zwyczaj ten nie został wprowadzony przez kościół. Już za czasów pogańskich na miejscach pochówku palono ogień. Wszystkich Świętych to uroczystość mająca wiele innych nazw. Wystarczy zapoznać się z literaturą, poczytać nieco więcej o Zaduszkach lub Dziadach.
Skąd wzięła się tradycja palenia zniczy na nagrobkach?
Historia palenia zniczy na cmentarzach jest bardzo długa. Początkowo zapalano je w konkretnym dniu, a mianowicie w Zaduszki, które przypadały na noc z pierwszego listopada. Zgodnie z tradycją Dziadów, którą praktykowali poganie, ogień na nagrobkach służył do wskazywania zmarłym duszom odpowiedniego kierunku. Była to niezwykła noc, jedyna w całym roku, kiedy dusze zmarłych miały ponowną możliwość znalezienia się w świecie żywych. Na cmentarzu i wokół niego było niezwykle jasno i ciepło od rozpalonych ognisk, w których płomienie tańczyły pod wpływem przepływu powietrza. Znaczenie ognia było dwojakie, w zależności od osoby, która z niego korzystała. Dla dusz żywioł ognia stanowił sposób na doświadczenie mocy oczyszczającej. Z kolei ludziom zapewniał ochronę przed złymi istotami, które również pojawiały się w Zaduszki. Nie każda miała dobre zamiary, wierzono także w opętania.
Wszystkich Świętych kojarzy się z podniosłą uroczystością, skłaniającą do zadumy, wyciszenia i kontemplacji. Dawniej było jednak inaczej. Zaduszki stanowiły okazję do dobrej zabawy, pysznego jedzenia i picia. Wierzono, że takie przywitanie spodoba się duszom zmarłym. Dążono więc do tego, aby jak najlepiej je ugościć. Dotyczyło to jednak wyłącznie nocy, z kolei przez dwa kolejne dni również następowała zaduma. Wraz z upływem czasu tradycja uległa modyfikacjom. Odpowiadają za to chrześcijanie, przestano palić ogniska. Zostało to zastąpione palącymi się świecami na nagrobkach. Dopiero w siódmym wieku wprowadzono kolejny zwyczaj w postaci modlenia się za dusze zmarłych. Początkowo dotyczyło to jednak wyłącznie dusz świętych. Minęło sporo lat, aż Dzień Zaduszny zaczął być okazją do kultywowania wszystkich dusz, niezależnie od tego, kim byli zmarli. W Polsce zwyczaj ten został zatwierdzony dopiero w dwunastym wieku.
Co symbolizuje znicz na cmentarzu? Dlaczego palący się płomień ma tak duże znaczenie?
Obecnie znicze nie są zapalone wyłącznie z okazji Wszystkich Świętych. Zdobią nagrobki przez cały rok, symbolizują światło, pamięć o zmarłych. Oczywiście najbardziej efektowne znicze pojawiają się podczas ważnych świąt typu Wielkanoc i Boże Narodzenie, to samo dotyczy wiązanek i stroików. Dbałość o nagrobki i zapalanie na nich świec jest stosunkowo nowym zwyczajem, bo z czasów międzywojennych. Wcześniej nie przywiązywano większej uwagi do cmentarzy, były one najczęściej w kiepskim stanie, zaniedbane. Zamiast nagrobków można było natrafić wyłącznie na kopce utworzone z ziemi. Płomień świecy symbolizuje również nadzieję na nowe życie.
Warto wiedzieć, że w każdym kraju w świece nagrobne mają inne znaczenie. Wynika to z odmiennych tradycji. Przykładowo w Rumunii zapalony na pomniku ogień ma stanowić wsparcie dla zmarłego podczas jego wyprawy do zaświatów, narzędzie służące do obrony. W Niemczech wierzy się w to, że świeca zapalona w dniu śmierci odlicza czas potrzebny do zaznania wiecznego spokoju przez duszę. Następuje to w momencie całkowitego wypalenia wkładu. Natomiast Hiszpanie dbają o to, aby przez cały rok nie zgasł płomień na nagrobku zmarłego, aby mógł on bez przeszkód dotrzeć do innego świata. Kluczowe staje się wobec tego podtrzymywanie płomienia przez bliskich zmarłego. Zgodnie z religią chrześcijańską palenie zniczy na grobach zapewnia wieczny odpoczynek, świecenie światłości wiekuistej.
Zostaw komentarz